นั่งร้านโครงสำเร็จรูปคืออะไร? ข้อดี ข้อจำกัด การใช้งาน | KOHINTER

นั่งร้านโครงสำเร็จรูปคืออะไร?

นั่งร้านโครงสำเร็จรูป (Prefabricated Scaffold) คือนั่งร้านที่ผลิตชิ้นส่วนมาจากโรงงานพร้อมใช้งาน สามารถประกอบและรื้อถอนได้รวดเร็ว โดยไม่ต้องอาศัยทักษะเฉพาะทางในการประกอบมากนัก เป็นประเภทนั่งร้านที่นิยมใช้กันมากที่สุดในงานก่อสร้างประเทศไทย

ตามมาตรฐาน มยผ. 1571-62 ของกรมโยธาธิการและผังเมือง นั่งร้านโครงสำเร็จรูปแบ่งออกเป็น 3 ชนิด ได้แก่ แบบแยกส่วน แบบโครง และแบบโครงหอสูง

นั่งร้านโครงสำเร็จรูปมีกี่ชนิด?

1. นั่งร้านแบบแยกส่วน (Modular Scaffold)

นั่งร้านแบบแยกส่วน คือนั่งร้านโครงสำเร็จรูปที่ใช้จุดต่อชนิดพิเศษเชื่อมชิ้นส่วนเข้าด้วยกัน สามารถเลือกใช้จุดต่อได้หลายแบบ ได้แก่

• แบบลิ่ม (Wedge)
  
• แบบแหวนล็อก (Ringlock)
  
• แบบถ้วยล็อก (Cuplock)

เหมาะสำหรับใช้งานทั้งเป็นนั่งร้านสำหรับการทำงานทั่วไปและนั่งร้านแบบโครงค้ำยัน มีความยืดหยุ่นในการปรับความสูงและรูปแบบการติดตั้งได้หลากหลาย

ข้อกำหนดสำคัญของนั่งร้านแบบแยกส่วน

• จุดต่อระหว่างเสาต้องอยู่ห่างจากคานนั่งร้านไม่เกิน 1.5 เมตร
  
• จุดต่อของเสาข้างเคียงต้องต่างระดับกันไม่น้อยกว่า 0.5 เมตร
  
• ต้องติดตั้งตัวยึดโยงทั้งในทิศตามยาวและตามขวาง
  
• ห้ามยึดตัวยึดโยงเข้ากับคานที่ต่อด้วยลิ่มแกรวิตี (Gravity Wedge)

2. นั่งร้านแบบโครง (Frame Scaffold)

นั่งร้านแบบโครง คือนั่งร้านโครงสำเร็จรูปที่นิยมใช้มากที่สุดในงานก่อสร้างอาคารทั่วไปในประเทศไทย มีโครงเหล็กสำเร็จรูปเป็นหน่วย ประกอบต่อกันในแนวดิ่งด้วยหมุดเสียบหรือแคลมป์ และเชื่อมโยงแนวนอนด้วยตัวยึดโยง

ข้อกำหนดสำคัญของนั่งร้านแบบโครง

• หากไม่ได้ออกแบบให้มีการปรับระดับที่ฐาน อนุญาตให้ปรับระดับฐานได้ไม่เกิน 0.15 เมตร
  
• ระยะห่างแนวดิ่งระหว่างพื้นรองรับถึงคานนั่งร้านตัวแรกต้องไม่เกิน 2.1 เมตร
  
• ต้องมีท่อยึดที่ปลายด้านล่างด้วยแคลมป์ตาย โดยมีระยะห่างจากพื้นรองรับไม่เกิน 0.50 เมตร
  
• ต้องยึดโยงโครงนั่งร้านเพื่อป้องกันการเคลื่อนที่ด้านข้าง โดยเลือกใช้ตัวยึดโยงแบบกากบาท แนวนอน หรือแนวทแยง

3. นั่งร้านแบบโครงหอสูง (Tower-Frame Scaffold)

นั่งร้านแบบโครงหอสูง คือนั่งร้านโครงสำเร็จรูปที่ออกแบบเป็นหอสูง ฐานสามารถติดตั้งบนล้อเลื่อนหรือแผ่นฐานได้ เหมาะสำหรับงานที่ต้องการความคล่องตัวในการเคลื่อนย้ายตำแหน่ง

ข้อกำหนดสำคัญของนั่งร้านแบบโครงหอสูง

• ไม่ควรนำมาเชื่อมต่อกัน เว้นแต่มีเอกสารรับรองจากผู้ผลิต
  
• สำหรับอะลูมิเนียมที่รับน้ำหนักแบบเบา ฐานไม่เกิน 1.2 เมตร — ความสูงที่ใช้ต้องไม่เกิน 2 เท่าของความกว้างฐาน
  
• สำหรับอะลูมิเนียมที่รับน้ำหนักแบบเบา — ความสูงที่ใช้ต้องไม่เกิน 9.0 เมตร เว้นแต่มีเอกสารรับรองจากผู้ผลิต
  
• ทางเข้าออกด้วยกระไดควรติดตั้งภายในโครงนั่งร้าน พร้อมประตูบานพับที่แผ่นพื้น

ข้อดีของนั่งร้านโครงสำเร็จรูป

• ประกอบและรื้อถอนได้รวดเร็ว ใช้เวลาน้อยกว่านั่งร้านแบบท่อและข้อต่อ
  
• ไม่ต้องใช้ทักษะเฉพาะทางมากในการประกอบ
  
• มีคู่มือการติดตั้งจากผู้ผลิตที่ชัดเจน
  
• หาซื้อและเช่าได้ง่ายในประเทศไทย
  
• เหมาะกับงานก่อสร้างอาคารทั่วไปทุกประเภท

ข้อจำกัดของนั่งร้านโครงสำเร็จรูป

• ห้ามนำชิ้นส่วนต่างประเภทหรือต่างผู้ผลิตมาใช้ร่วมกัน เว้นแต่ได้รับการอนุมัติและรับรองจากผู้ผลิต
  
• รูปแบบการติดตั้งถูกจำกัดโดยระบบของผู้ผลิต ปรับแต่งได้น้อยกว่านั่งร้านแบบท่อและข้อต่อ
  
• หากต้องการใช้งานนอกเหนือจากที่ผู้ผลิตกำหนด ต้องจัดให้มีวิศวกรออกแบบใหม่

มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับนั่งร้านโครงสำเร็จรูป

• มยผ. 1571-62 — มาตรฐานการติดตั้งและการตรวจสอบโครงสร้างนั่งร้าน กรมโยธาธิการและผังเมือง
  
• มอก. 801-2562 — นั่งร้านท่อเหล็กกล้าแบบโครงสำเร็จรูป
  
• มยผ. 1344 — มาตรฐานประกอบการออกแบบนั่งร้านและค้ำยัน

งานก่อสร้างที่เหมาะกับนั่งร้านโครงสำเร็จรูป

นั่งร้านโครงสำเร็จรูปเหมาะกับงานก่อสร้างประเภทต่างๆ ดังนี้

• งานก่อสร้างอาคารพักอาศัยและอาคารพาณิชย์ทั่วไป
  
• งานฉาบปูน ทาสี และตกแต่งผนังภายนอก
  
• งานติดตั้งระบบสาธารณูปโภคบนที่สูง
  
• งานโครงค้ำยันรองรับแบบหล่อคอนกรีต (เฉพาะแบบแยกส่วน)
  
• งานซ่อมบำรุงอาคารทุกประเภท

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับนั่งร้านโครงสำเร็จรูป (FAQ)

นั่งร้านโครงสำเร็จรูปกับนั่งร้านแบบโครง เหมือนกันไหม?

ไม่เหมือนกันครับ นั่งร้านโครงสำเร็จรูป (Prefabricated Scaffold) เป็นชื่อเรียกกลุ่มนั่งร้านที่ผลิตชิ้นส่วนสำเร็จจากโรงงาน ซึ่งมี 3 ชนิดย่อย ได้แก่ แบบแยกส่วน แบบโครง และแบบโครงหอสูง ส่วนนั่งร้านแบบโครง (Frame Scaffold) เป็นเพียงชนิดหนึ่งภายในกลุ่มนี้

นั่งร้านโครงสำเร็จรูปต้องให้วิศวกรออกแบบไหม?

ในกรณีปกติที่ใช้งานตามคู่มือผู้ผลิต ไม่จำเป็นต้องมีวิศวกรออกแบบครับ แต่หากต้องการใช้งานในรูปแบบที่แตกต่างจากที่ผู้ผลิตกำหนด หรือนำชิ้นส่วนต่างประเภทมาใช้ร่วมกัน ต้องจัดให้มีวิศวกรออกแบบและรับรองก่อนทุกครั้ง

นั่งร้านโครงหอสูงสูงได้สูงสุดเท่าไร?

สำหรับนั่งร้านโครงหอสูงอะลูมิเนียมที่รับน้ำหนักแบบเบา กำหนดความสูงสูงสุดไว้ที่ 9.0 เมตร และหากฐานกว้างไม่เกิน 1.2 เมตร ความสูงต้องไม่เกิน 2 เท่าของความกว้างฐาน เว้นแต่มีเอกสารรับรองจากผู้ผลิต

ใช้ชิ้นส่วนนั่งร้านโครงสำเร็จรูปต่างยี่ห้อกันได้ไหม?

ตามมาตรฐาน มยผ. 1571-62 ไม่อนุญาตให้ใช้ชิ้นส่วนนั่งร้านต่างประเภทกัน ยกเว้นในกรณีที่ได้รับการอนุมัติและผ่านการรับรองจากผู้ผลิต โดยขนาด กำลังรับน้ำหนัก และรูปแบบการโก่งตัวต้องสอดคล้องกัน ไม่ส่งผลเสียต่อกำลังและเสถียรภาพของนั่งร้าน