เลือกซื้อแบบเหล็ก นั่งร้าน แบบถนน อย่าดูแค่ราคา ต้องดูน้ำหนักและความหนาเหล็ก

เวลาเทียบราคาวัสดุเหล็ก ถ้าดูแค่ตัวเลขราคาต่อชิ้น มีโอกาสสูงที่จะได้ของแพงกว่าโดยไม่รู้ตัว เพราะสินค้าหน้าตาเหมือนกัน ขนาดเท่ากัน แต่ใช้เหล็กหนาไม่เท่ากัน น้ำหนักจึงต่างกัน และเนื้อเหล็กที่ได้ต่อเงินหนึ่งบาทก็ต่างกันตามไปด้วย

บทความนี้สรุปวิธีเทียบราคาแบบที่ช่างและฝ่ายจัดซื้อใช้กันจริง คือดู น้ำหนัก และ ความหนาเหล็ก ควบคู่กับราคา ครอบคลุมทั้งแบบเหล็กหล่อคอนกรีต นั่งร้าน และแบบถนน

สารบัญ

• ทำไมของที่ดูถูก อาจแพงกว่า
• 4 ตัวเลขที่ต้องถามก่อนซื้อทุกครั้ง
• วิธีคิดราคาต่อกิโลกรัม
• นั่งร้าน ความหนาต่างกันนิดเดียว ผลต่างกันมาก
• แบบเหล็กหล่อคอนกรีต อ่านรหัสให้เป็น
• แบบถนน ทำไมต้องหนากว่าแบบทั่วไป
• เช็กลิสต์ก่อนสั่งซื้อและตอนรับของ
• คำถามที่พบบ่อย

ทำไมของที่ดูถูก อาจแพงกว่า

วัสดุเหล็กทุกชนิดต้นทุนหลักคือ เนื้อเหล็ก ยิ่งใช้เหล็กหนา น้ำหนักยิ่งมาก ต้นทุนยิ่งสูง ผู้ขายที่ต้องการทำราคาให้ต่ำลงจึงมีทางเลือกไม่กี่ทาง และทางที่ง่ายที่สุดคือลดความหนาเหล็กลง

ปัญหาคือเมื่อวางคู่กัน ของหนา 1.4 มม. กับของหนา 1.8 มม. แทบดูไม่ออกด้วยตาเปล่า ทั้งขนาด สี และรูปทรงเหมือนกัน แต่

• น้ำหนักต่างกันหลายกิโลกรัมต่อชุด
• ความสามารถในการรับน้ำหนักต่างกันมาก
• อายุการใช้งานต่างกัน ของบางกว่าจะบุบ งอ และล้มง่ายกว่าเมื่อใช้ซ้ำหลายรอบ

ถ้าซื้อของบางเพราะเห็นว่าราคาถูกกว่า แล้วใช้ได้ไม่กี่โครงการก็ต้องซื้อใหม่ ต้นทุนรวมตลอดอายุการใช้งานมักแพงกว่าการซื้อของหนาตั้งแต่แรก

4 ตัวเลขที่ต้องถามก่อนซื้อทุกครั้ง

1. น้ำหนักต่อชิ้นหรือต่อชุด (กก.) เป็นตัวเลขที่โกหกยากที่สุด เพราะชั่งแล้วรู้ทันที
2. ความหนาเหล็ก (มม.) ต้องถามให้ครบทุกส่วน ไม่ใช่เฉพาะส่วนที่หนาที่สุด
3. ขนาดจริง กว้าง × ยาว × สูง เพราะบางเจ้าวัดรวมขอบ บางเจ้าวัดเฉพาะหน้างาน
4. การเคลือบผิว ทาสีกันสนิม หรือชุบกัลวาไนซ์แบบจุ่มร้อน (HDG) ซึ่งอายุการใช้งานกลางแจ้งต่างกันมาก

ถ้าผู้ขายตอบตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้ หรือตอบแบบเลี่ยงๆ ว่า "มาตรฐานเดียวกับท้องตลาด" ให้ถือเป็นสัญญาณเตือน ผู้ผลิตที่มั่นใจในสินค้าจะระบุน้ำหนักและความหนาไว้ชัดเจน

วิธีคิดราคาต่อกิโลกรัม

สูตรง่ายมาก

ราคาต่อกิโลกรัม = ราคาสินค้า ÷ น้ำหนักสินค้า

ตัวอย่างสมมติ เปรียบเทียบนั่งร้านครบชุดขนาดเดียวกันจากผู้ขาย 2 ราย

ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อแสดงวิธีคิดเท่านั้น

มองเผินๆ ผู้ขาย ก ถูกกว่า 200 บาท แต่พอคิดเป็นราคาต่อกิโลกรัมแล้ว ผู้ขาย ข ถูกกว่า และยังได้เหล็กมากกว่าอีก 8 กิโลกรัมต่อชุด ซึ่งหมายถึงโครงสร้างที่แข็งแรงกว่าและใช้งานได้นานกว่า

วิธีนี้ใช้ได้กับทุกอย่างที่ขายเป็นชิ้น ทั้งแบบเหล็ก แบบถนน ขาตั้งนั่งร้าน ท่อ และอุปกรณ์เสริม ข้อแม้เดียวคือต้องเทียบ ของขนาดเดียวกัน เท่านั้น

นั่งร้าน ความหนาต่างกันนิดเดียว ผลต่างกันมาก

นั่งร้านโครงเหล็กที่ขายในไทยมีความหนาท่อตั้งแต่ประมาณ 1.4 ถึง 2.0 มิลลิเมตร ต่างกันไม่ถึงครึ่งมิลลิเมตร แต่ส่งผลทั้งน้ำหนักและการรับน้ำหนัก ตัวอย่างสินค้าที่ขายกันในตลาดสำหรับนั่งร้านชุด 1.70 เมตร

ข้อมูลจากหน้าสินค้าที่ขายจริงในไทย ตรวจสอบเมื่อ 22 ตุลาคม 2569 ไม่ระบุชื่อผู้ขาย

อ่านตัวเลขรับน้ำหนักให้เป็น

สังเกตว่าแต่ละเจ้าบอกหน่วยไม่เหมือนกัน บางเจ้าบอกเป็น "กิโลกรัมต่อชั้น" บางเจ้าบอกเป็น "กิโลกรัมต่อชุด" และบางเจ้าบอกเป็น "ตันต่อขา" ตัวเลขเหล่านี้เอามาเทียบกันตรงๆ ไม่ได้ เวลาสอบถามจึงควรถามให้ชัดว่าเป็นค่าต่ออะไร วัดด้วยวิธีไหน และมีผลทดสอบจากห้องปฏิบัติการหรือไม่

ชิ้นส่วนที่คนมักลืมเช็ก

นั่งร้าน 1 ชุดไม่ได้มีแค่ขาตั้ง ส่วนอื่นก็มีความหนาต่างกันได้ และเป็นจุดที่ผู้ขายลดต้นทุนได้ง่ายเพราะลูกค้าไม่ค่อยถาม

• กากบาทนั่งร้าน ในตลาดมีทั้งหนา 1.2 และ 1.5 มม.
• แผ่นทางเดินนั่งร้าน ความหนาเหล็กและแบบของแผ่น (แบบกล่องหรือแบบ Flat Bar) มีผลกับการรับน้ำหนักโดยตรง อ่านเพิ่มที่ แผ่นทางเดิน 450 แบบ Box กับแบบ Flat Bar ต่างกันอย่างไร
• ข้อต่อนั่งร้าน และ ฝาครอบนั่งร้าน ชิ้นเล็กแต่เป็นจุดรับแรงต่อระหว่างขาตั้ง
• ท่อนั่งร้านระบบ BS1139 ก็มีหลายความหนา เช่น 3.2 มม. และ 4.0 มม. ซึ่งราคาและน้ำหนักต่างกัน

ถ้าซื้อเป็นชุด ควรขอรายการแยกว่าแต่ละชิ้นหนาเท่าไรและหนักเท่าไร ไม่ใช่ดูแค่ราคารวมของทั้งชุด

ขอผลทดสอบถ้าเป็นงานที่ต้องส่งเอกสาร

งานโครงการหรืองานที่มีผู้ควบคุมงานมักขอเอกสารประกอบ สินค้าบางรายการมีผลทดสอบจากห้องปฏิบัติการอิสระ เช่น แผ่นทางเดินเหล็ก (Steel Plank) ที่ทดสอบโดยอ้างอิงมาตรฐาน EN 12811-1 ระดับ Load Class 3 และข้อต่อนั่งร้านที่ทดสอบตามมาตรฐาน EN 74-1 Class A ควรขอเอกสารเฉพาะรายการที่ต้องใช้จริง และอ่านให้ชัดว่าผลทดสอบครอบคลุมชิ้นส่วนใดบ้าง

แบบเหล็กหล่อคอนกรีต อ่านรหัสให้เป็น

แบบเหล็ก 1 แผ่นประกอบด้วยเหล็ก 3 ส่วน และแต่ละส่วนใช้ความหนาไม่เท่ากัน

• แผ่น คือผิวหน้าที่สัมผัสคอนกรีตโดยตรง มีผลกับความเรียบของผิวงาน
• กระดูก คือเหล็กเสริมด้านหลัง ทำหน้าที่กันแผ่นโก่งเมื่อรับแรงดันคอนกรีตสด
• ขอบ คือกรอบรอบแผ่นที่มีรูสำหรับยึดต่อกัน เป็นส่วนที่รับแรงกระแทกมากที่สุดตอนขนย้ายและถอดแบบ

ผู้ผลิตที่ให้ข้อมูลตรงไปตรงมาจะเขียนความหนาทั้งสามส่วนไว้ในชื่อสินค้าเลย เช่น

แบบเหล็ก 600×1200 (แผ่น 1.2 × กระดูก 1.2 × ขอบ 2) นน. 12.5±

อ่านได้ว่า แผ่นหนา 1.2 มม. กระดูกหนา 1.2 มม. ขอบหนา 2 มม. น้ำหนักประมาณ 12.5 กิโลกรัม ถ้าเจอสินค้าที่บอกแค่ "แบบเหล็ก 600×1200" เฉยๆ ให้ถามต่อทันทีว่าทั้งสามส่วนหนาเท่าไร

น้ำหนักอ้างอิงตามขนาด

สำหรับแบบเหล็กสเปก แผ่น 1.2 × กระดูก 1.2 × ขอบ 2 มม. ยาว 1200 มม. น้ำหนักจะไล่ตามความกว้างดังนี้

ใช้ตารางนี้เป็นเกณฑ์คร่าวๆ ได้ ถ้าเจอแบบเหล็กขนาดเดียวกันแต่เบากว่านี้อย่างมีนัยสำคัญ แปลว่าใช้เหล็กบางกว่า หรือใส่กระดูกน้อยกว่า

อย่าลืมนับจำนวนกระดูก

สินค้าที่ความหนาเท่ากันแต่ใส่กระดูกน้อยกว่า จะเบากว่าและถูกกว่า แต่แผ่นจะโก่งง่ายกว่าเมื่อเทคอนกรีต ตอนเทียบราคาจึงควรดูทั้งความหนา จำนวนกระดูก และน้ำหนักรวมไปพร้อมกัน

นอกจากนี้ความหนาของแบบเหล็กยังสั่งผลิตได้หลายระดับ ตั้งแต่ 1.2 มม. ซึ่งเป็นความหนาทั่วไป ไปจนถึง 1.4, 1.5, 2 และ 3 มม. สำหรับงานที่ใช้ซ้ำบ่อยหรือรับแรงมาก

แบบถนน ทำไมต้องหนากว่าแบบทั่วไป

แบบถนนใช้เป็นแนวกั้นข้างตอนเทคอนกรีตถนนหรือพื้นขนาดใหญ่ ต้องรับแรงดันด้านข้างตลอดความยาว โดนเครื่องจักรเบียด และถูกถอดย้ายบ่อย สเปกเหล็กจึงหนากว่าแบบหล่อทั่วไปอย่างชัดเจน

ตัวอย่างสเปกแบบถนนที่ใช้กันคือ (2 × 3 × 3) หมายถึงแผ่นหนา 2 มม. กระดูกหนา 3 มม. และขอบหนา 3 มม. ซึ่งหนากว่าแบบหล่อคอนกรีตทั่วไปเกือบเท่าตัว

ส่วนต่างน้ำหนัก 5 กิโลกรัมคือเนื้อเหล็กของบัวที่เพิ่มเข้ามา ไม่ใช่ตัวเลขที่ต่างกันเพราะวัดคนละวิธี ตรงนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าทำไมต้องถามน้ำหนักควบคู่กับรุ่น เพราะชื่อสินค้าเกือบเหมือนกันแต่เนื้อเหล็กไม่เท่ากัน

เช็กลิสต์ก่อนสั่งซื้อและตอนรับของ

ก่อนสั่งซื้อ

1. ขอสเปกเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุความหนาทุกส่วนและน้ำหนักต่อชิ้นหรือต่อชุด
2. คำนวณราคาต่อกิโลกรัมของทุกเจ้าที่เสนอราคา แล้วค่อยเทียบ
3. ถามว่าเป็นเหล็กใหม่หรือเหล็กรีไซเคิล ทาสีหรือชุบกัลวาไนซ์
4. ถ้าเป็นงานโครงการ ขอผลทดสอบของรายการที่ต้องใช้เอกสารประกอบ

ตอนรับของ

1. ชั่งน้ำหนักจริง สุ่มมาสัก 2-3 ชิ้น เทียบกับตัวเลขที่ตกลงกันไว้ ถ้าเบากว่าเกินค่าความคลาดเคลื่อนที่ระบุ ให้สอบถามทันที
2. วัดความหนาด้วยเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ ที่ปลายท่อหรือขอบแผ่น เป็นจุดที่วัดได้ตรงที่สุด
3. ดูรอยเชื่อม ต้องต่อเนื่อง ไม่มีรูพรุน ไม่มีรอยเชื่อมขาดช่วง โดยเฉพาะจุดต่อระหว่างท่อกับท่อ และระหว่างกระดูกกับแผ่น
4. ตรวจความตรงและความได้ฉาก วางซ้อนกันแล้วดูว่าแนบสนิทหรือมีชิ้นที่บิดงอ

คำถามที่พบบ่อย

นั่งร้าน 1 ชุดหนักกี่กิโล

นั่งร้านชุด 1.70 เมตรที่ขายในตลาดส่วนใหญ่อยู่ที่ประมาณ 3037 กิโลกรัมต่อชุด ขึ้นอยู่กับความหนาเหล็กเป็นหลัก เช่น รุ่นหนา 1.7 มม. ประมาณ 33 กิโลกรัม และรุ่นหนา 2.0 มม. ประมาณ 36.96 กิโลกรัม ถ้าเจอชุดที่เบากว่านี้มาก ให้ตรวจสอบความหนาก่อนตัดสินใจ

แบบเหล็ก 600×1200 น้ำหนักเท่าไร

สเปกทั่วไปที่แผ่น 1.2 × กระดูก 1.2 × ขอบ 2 มม. จะหนักประมาณ 12.5 กิโลกรัมต่อแผ่น ถ้าความหนาหรือจำนวนกระดูกต่างออกไป น้ำหนักก็จะเปลี่ยน

นั่งร้านหนา 1.4 มม. กับ 1.8 มม. ต่างกันแค่ไหน

ต่างกันมากกว่าที่คิด จากข้อมูลสินค้าที่ขายจริง รุ่นหนา 1.4 มม. ระบุรับน้ำหนัก 250 กิโลกรัมต่อชั้นและซ้อนได้ไม่เกิน 3 ชั้น ขณะที่รุ่นหนา 1.8 มม. ระบุ 700 กิโลกรัมต่อชั้นและซ้อนได้ถึง 6 ชั้น งานก่อสร้างที่ต้องรับน้ำหนักคนและวัสดุจึงไม่ควรใช้รุ่นที่บางเกินไป

วัดความหนาเหล็กเองได้อย่างไร

ใช้เวอร์เนียร์คาลิปเปอร์คีบที่ปลายท่อหรือขอบแผ่นเหล็ก อ่านค่าเป็นมิลลิเมตร ข้อควรระวังคือความหนาที่วัดได้จะรวมชั้นสีด้วยเล็กน้อย และควรวัดหลายจุดแล้วเทียบกัน เพราะบางชิ้นความหนาไม่สม่ำเสมอ

ซื้อของหนาที่สุดไว้ก่อนดีไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป ควรเลือกตามลักษณะงาน งานที่ใช้ซ้ำบ่อย รับแรงมาก หรืออยู่กลางแจ้งนาน ควรใช้ของหนา ส่วนงานเบาที่ใช้ไม่กี่ครั้ง ของความหนามาตรฐานก็เพียงพอ สิ่งสำคัญคือต้องรู้ว่ากำลังซื้อของหนาเท่าไรอยู่ ไม่ใช่ซื้อโดยไม่รู้

ทำไมผู้ขายบางรายไม่ยอมบอกน้ำหนัก

ส่วนใหญ่เป็นเพราะสินค้าเบากว่าคู่แข่ง หรือรับของมาขายต่อโดยไม่มีข้อมูลจากโรงงาน ผู้ผลิตที่ควบคุมสเปกเองจะมีตัวเลขน้ำหนักและความหนาพร้อมให้เสมอ

เลือกซื้อวัสดุที่ระบุน้ำหนักและความหนาชัดเจนจาก KOH

KOH เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายโดยตรง ระบุความหนาและน้ำหนักไว้ในชื่อสินค้า ตรวจสอบได้ก่อนตัดสินใจ

• แบบเหล็กหล่อคอนกรีตและอุปกรณ์ และ แบบถนน
• นั่งร้าน JIS | นั่งร้าน BS1139 | นั่งร้าน Ring Lock
• อ่านเพิ่มเติม ทำความรู้จักขาตั้งนั่งร้าน และ คู่มือติดตั้งขาตั้งนั่งร้าน ฉบับวิศวกรรม

สอบถามสเปก ขอน้ำหนักรายชิ้น และขอใบเสนอราคา โทร 02-599-3389 | อีเมล onlinemarket@kohinter.com | LINE: @kohinter